چوکہ من ءَ، الّم ءَ تو ھم اُش کرتگ کہ پلانی سکّیں سہتہ دلے،سیاہ دلے، مُرتہ دلے یا بُزردلے-چہ چشیں دل ءِ ھُدابنداں “دل” ءَ دگرے زندگ بوہگ باوری گپّ نہ انت- بُرّ ءُ بین ءِ لھتیں دَؤر ءَ کسے ءَ را پاچن ءُ بُز ءِ دل ماں سینگ ءَ مانگیجگ بوت کنت ءُ چشیں مردم ءِ نام اگاں دپ ءَ مئیت تہ مردم آئی ءَ را بُزدل ءِ نامءَ یات کرت کنت- ءُ باید انت کہ آ بد مہ بارت بِل کہ بزدل پہ ترسوک ءَ کارمرز بیت- بلے سہتہ دل،سیاہ دل ءُ سنگ دل ءُ مرتہ دلیں مردم ءِ زندگ بوھگ ءُ نام در آرگ انچائیں گپّ انت-کئے بزانت کئی دل سیاہ انت-کئے بے دل ءَ زندگ انت کئی دل سُہتہ ءُ کباب انت ءُ کئے دل ءِ مرگ ءَ پد ھم زندگ انت- اے انچائیں گپّ انت کہ کؤل ء انشاء جی “مردماں یل داتگ انت”البت منی یک دوستیں ھمبلے کہ چش منی جند ءَ رد ءُ کاہی لچہ کار ھم است ٹنگیں دل ءِ واجہ انت-
ٹنگیں دل ءِ ھدابند انت بوت کنت منی لچہ کاریں ھبمل اگاں دنیا ءِ نہ گڑا ایشیا ءِ یکیں ٹنگ دلیں لچہ کار انت-
وتی ٹنگیں دل ءَ را سہڑینت بلکیں گوں ٹنگیں دل ءَ مزن مزنیں شہرانی مزنیں ہوٹلاں گوں پاد دراہیں کاڑاں- اھوالتاکانی عکس کشانی دیمپان بوتیں
مراد ساھر جاگہے گشیت :
“دل کہ سُہر انت وارتگیں ٹپّے دگہ
او منی ارساں چیا ھون بیتگ ئے”
بوت کنت سُہر ءَ ابید دگہ رنگیں دل ھم است ءُ بلکیں واجہ ساھر ءِ جند ءِ دل چہ وارتگیں ٹپ ءَ پیسر دگہ رنگے بوتگ البت اگاں ھمے پربند منی ھمبلیں لچہ کار ءَ بگشتیں تہ آئی ءَ الّم ءَ چش گشتیں:
“دل کہ ٹنگ انت وارتگیں ٹپّے دگہ
اے وَ جدائی دادے کہ یک شاعرے”
من نزاناں کہ منی ھمبل پیسرا شاعر بوتگ کہ ٹنگ دلی ءَ پد،البت ٹنگیں دل ءِ تھا درد مہ بیت کہ بیست ءُ چار کلاک ءَ بیت-
آئی ٹنگیں دل ءَ درآھتگیں پاھار ھَمُک موسم ءَ پہ رنگانی ناہ کنگ ءُ موزاتی ءُ بیگم جنگی ءِ پاشینگءَ اکیسرینت- منی جند ءَ را ھما پربند سک دوست بنت کہ آوانی تھا دل ءِ لبز ءُ آئی لیبوکی ءَ بگر داں کباب ءُ سجیگ بوھگ ءِ سُر ءُ پُر مان بہ بنت-
ھمے لبزانی جاگہ ءَ ٹنگیں “دل” کارمرز ببوتیں چش کہ:
“کباہ ءِ گردن ءِ پروشگ پہ ٹنگ دلاں گران انت
کشار ءُ ہیز نہ بنت انت مراز بیم ءُ مگیل ”
یا چش کہ:
ٹنگیں دل ءِ چیہالگ سنگیں دل ءَ دِرّان انت
بے رھم کدی کیتیں یکیں دل ءِ ارمان انت”
یا چش کہ :
ستر جمبر کہ ماہ ءَ مانپوش ایت
نہ منّاں دل گلیں بام ءَ شموشیت
من ءَ گوں عومر ءَ ماھو ءِ رھبند
دو برٹنگ بات اگاں کؤلاں بہ پروشیت”
برزی پربند واجہ سید ھاشمی،واجہ انور صاحب خان، واجہ جی آر ملا ءِ رد کرتگیں لوزانی مروارد انت کہ ایشان ٹنگیں دلءِ لبز کارمرز نہ کنت-
ایشانی ھم گناہ نہ انت- پرچاکہ نیکہ سید ھاشمی ٹنگ دلے بوتگ ءُ نیکہ انور ءُ ملا ٹنگ دل انت-
من چہ ھما روچی کہ وتی دوستیں ھمبل ءَ پجاہ کاراں- آئی جند ءِ شاعری ءِ تھا آئی ءِ ٹنگ دلی ءَ شوھاز کنگاں- آئی ءَ پہ وسے وتی گالانی تھا وتی ٹنگ دلی چیر داتگ بلے کسے کہ شوھاز بہ کنت نے ھچ نہ بیت- جاگہے واجہ ءِ جند ءَ گشت :
“اے منی دلبر منارا گماں برباد کتگ
بارے پمّن زندگانی تو من ءَ ناشاد کتگ”
ادا “دلبر” ابید آئی ٹنگیں دل ءَ دگہ چے بوت کنت- اے واجہ ءِ زانتکاری ءُ گال زانتی انت کہ آئی ءَ ٹنگیں دل ءَ کرتگ- دگہ جاگہے گشیت:
دل ءَ درد کیت انت بلے زور نہ روت
کہ ماتیں وتن کرتگ شوماں دو بھر”
باید انت جہلی پربند ھم منی ھمبل ءِ ببوتین بلے نہ انت :
“ٹنگ ءَ دل ءِ ساٹیت چشیں درد نہ گنداں
چون چوں اے گماں چہ وتی دلبند ءَ بہ سنداں”
ٹنگ دلی ءَ ابید ھم منی ھمبل نہ ایوک ءَ پمن بلکیں پہ درستیں سنگتاں وتی وژدلی ءُ زندگ دلی ءَ بے دروریں ھمبلے-
سے چار سال پیسر آئی جند ءَ را ھم مالوم نہ ات کہ آئی دل ٹنگ انت- بِل کہ بازبراں آئی ءَ ھمے زنگ جتگ کہ سرشپ ءَ اوکیں گال ءُ پربند سھب ءَ بیھال بنت-
چیر ءَ ایریں کاگد ءُ قلم ءَ شت ءُ آئی ءَ گشت:
“ھالے بدیں داتش من ءَ
چست بیت دل ءَ یک دریکگے
ھال ھم بدیں راست ات بلے
دل منّگ ءَ راضی نہ ات
چوں بوت کنت ؟ گپ انت کُجے؟
ٹنگیں دل ءِ واجہ مناں ؟
بلے رند ءَ ھمے پربند واجہ ءَ کمیں دگہ وڑ کت ءُ “شدّاھنجلی” ءِ سرھال چاپ ھم بوتگ ءُ منارا ھمے پربند ءِ اردو رجانک ءِ شرپ رستگ بلے نوں ھمے پربند ءِ تھا “ٹنگیں دل” ھچ جاہ ءَ گندگ نہ بیت- بوت کنت چرے نبشانک ءَ پد واجہ شاعر ءِ ٹنگ دل وتی آوکیں پربندانی تھا تچک ءَ وتی ٹنگ دلی ءَ پدر بکنت- چش بیت کہ مہ بیت بلے چش الّم ءَ بیت کہ اے سائنسی دور ءَ واجہ ءِ دل ءِ ٹنگ الم ءَ بند کنگ بیت-ءُ رند ءَ آ تچک گپ بزاں تچک گشی ءَ کڈّن بیت-
ماھتاک بلوچی فروری 1991