ناگمان16 جون 1996ءَ شال ءَ منا حالءَ گپت کہ زی بازید میرانی گْورمءَ آپءَ کپتگ ءُ مُرتگ۔ ہمے گاڑیءَ کہ آ سوار بیتگ ءُ چہ تربتءَ دیم پہ بل نگورءَ آیگءَ بیتگ، ایشیءِ تہا دگہ مردم ہم مان بیتگ۔ آپءَ کہ گاڑی لیٹ داتگ، دْرست آپءَ کپتگ اَنت۔ آدگہ وڑے نہ وڑے دَراَتکگ اَنت بلے بازیدءُ دگہ پیرزالے آپءَ کُشتگ اَنت۔
گوں اے حالءِ اشکنگءَ منی دل تچکءَ بازیدءِ نویستگیں آزمانک ’’بے مَسیں کلم‘‘ءِ نیمگءَ شت کہ چیزے روچ پیسر آئیءَ منا داتگ اَت۔ کِسّہءِ تہا جنکے بازیدءَ گشیت کہ دریاءَ دَور کن بلے بازید دَور نہ کنت۔
بازیدءِ سیادءُ سنگتانی تہا ایوکا چیزے مردم زاننت کہ بازیدءَ ’’بازخان‘‘ ءِ نامءَ آزمانک ہم نبشتہ کتگ۔ منا یات اِنت کہ وہدے اولی رندءَ آئیءَ وتی یک آزمانکے’’نیم شپءِ ساربان‘‘ منا پیش داشت تہ من حیران بیتاں کہ بازیدءِ وڑیں ’’غنڈا‘‘یے چوںچوشیں وشیں کسّہ نویس ایت۔ حیر… من آئیءِ آزمانک مہتاک آساپءَ دات کہ چاپ بوت بلے ردیءَ بازیدخانءِ بدلءَ بازخان چاپ بوت۔ من دلءَ گشت نامءِ کرٗوجگءِ سرا بازید زہر مہ گیپت شرّ اِنت بلے وہدے کہ من گوں آئیءَ ڈِیکّ دات تہ سک گل اَت ءُ گشت ءِے کہ منا بازخان چہ بازیدخانءَ وشتر بیت۔
چدءُ پد مرگءَ کساس ماہے پیش منا دگہ آزمانکے ’’بے مَسیں کلم‘‘ ءِے دات ءُ کڈّن ءِے کت کہ منی نام بازخان چاپ بہ بیت۔من گشت شرّیں۔ وہدے من آئیءِ آزمانک ونت تہ حیران بیتاں۔ باز وَشّیںآزمانکے اَت۔ من گشت:
’’بازید… منا شک اِنت کہ تو اے دُزّتگ… تو چُشیں آزمانک چوں نبشتہ کت کن ئے!؟‘‘ زہرگرگءِ بدلءَ آ گل بوت ءُ گشت ءِے: ’’ من ہرکسءَ اے پیش داشتگ، آئیءَ ہَنچو گشتگ… اگن منی کسہ چو شرّ انت گڑا من دگر نبشتہ کناں!‘‘
من مسکرا کت کہ: ’’ تو زانا مئے نگنءَ ڈَ نگر جنگ ءَ دِلمانگ ئے؟ نَیل ئے کہ ما آزمانکءِ نامءَ پْرشت ءُ پْروشیں گپے نبشتہ بکنیں ءُ نامے بہ کٹّیں!‘‘
کندانءَ گشت ءِے:’’ شمارا نی بس اِنت… مارا ہم وار بدئے اِت!‘‘
من وا حیر آئرا وار دات بلے ملکموتءَ وار نہ دات ءُ ماہیءَ پد مُرت۔
یک روچے منا یکیءَ جست کت کہ:’’ اے بازید چونیں مردمے بیتگ؟‘‘
من گشت کہ: ’’منی ءُ تئی وڑیں مردمے بیتگ!‘‘
آئیءَ گشت : ’’ناں… من جُستءَ یاں کہ چہ قسمءِ مردمے بیتگ…‘‘
من گشت: ’’چو من نزاناں!‘‘
حیران بوت ءُ گشت ءِے: ’’ تئی سنگت بیتگ… تو انگت نزان ئے کہ آ چونیں مردمے بیتگ؟‘‘
من گشت: ’’انّاں!‘‘
نزاناں آئیءَ دلءَ چے آورت کہ دگہ ہچ ءِے نہ گشت۔
بازید چونیں مردمے اَت؟ من انگت گشت نہ کناں! اگن من آئیءِ نقشہ کشی بکناں تہ گوں پنچ ءُ شش لبزاں بیت کنت بلے چریشیءَ ہچ زانگ نہ بیت کہ بازید شرّیں مردمے اَت یا حرابیں۔ مثال ءِ حبرءَ آ راجدوستے اَت… بی۔ایس۔او بل نگورءِ پاگواجہ ہم بیتگ اَت بلے جزباتی یے اَت… دلیرءُ دیم گُشے اَت بلے اِشتاپ کارے اَت… ہر کارءِے کت گوں ایمانداریءَ بلے پکّائیءَ نزانت ءِے کہ کجام کار پہ من شرّ اِنت ءُ کجام حراب اِنت۔
شرّ اَت، حراب اَت، بازید یک کڑکّیں ورنایے اَت۔ اُمبرءِے بیست ءُ پنچ سالءَ گیش نہ اَت بلے اے اُمبرءَ آئیءَ بازیں اَنچیں کار کت کہ بازیں مردم داں سد سالءِ اُمبرءَ بہ رَسنت ہم کت نہ کننت۔
مثالءِ حبرءَ چیزے سال پیش بازید تاجُک نامیں بچکیءِ کوشءِ بہتامءَ گرگ ءُ جیل کنگ بیتگ اَت۔تاجک کُشت دگریءَ بلے بازیدءِ مزن دلیءَ بچار کہ میارءِے وتی سرا زرت۔ تاجک منی پجّاروکے اَت۔ منا آئیءِ کوشءَ دَرد بوت ءُ بازیدءِ جیل بیگءَ ہم۔
پدا وہدے بُرز آمِیدگسءَ بازید یل دات تہ آئیءَ گوں دَرایگءَ جار جت کہ من وتی زالءَ چہ گوادرءَ کاراں ءُ بل نگورءَ جنکانی بُنگیجی وانگجاہءَ ’’باجی‘‘ کناں چیا کہ تیوگیں نگورءَ یک ہشت پاسیں جنکے ہم دَر نئیت کہ اسکولے پچ بہ بیت۔
یک روچے منی گورا نام ءِے گپت۔ من گشت: ’’ اے جوانیں گپ یے بلے تئی زال ہمیش اِنت ہَنّی گوادرءَ باجی لگّتگ۔‘‘
گُشت ءِے: ’’گوادرءَ گیش بل نگورءِ جنکواں وانینوکے پکار اِنت۔‘‘
پدا آئیءَ زال آورت ءُ بلءِ اسکولءَ دارائینت۔ پہ بل نگورءِ مردماں اے بلاہیں ہِذمتے اَت۔ آ مُرت ہم ہمے کارءِ تہا۔ مَرگءَ ہپتگے پیش آئیءَ وتی زال استادانی ہیلکاری کورسیءِ واستا تربتءَ بُرتگ اَت۔ آئیءِ کارانی گیگ ءُ گْورکنگءَ رند نی پدا دیم پہ بل نگورءَ روگءَ اَت کہ اے کزا بوت۔ اے حسابءَ بچارئے تہ آئیءِ زند پہ بل نگورءِ جنکّوانی وانینگءِ جہدءِ تہا شت۔
دگہ گپے کہ ادا جنگ کرزیت ایش اِنت کہ وہدے میرانی گْورمءَ گاڑی ءَ آپ لیٹ دنت ءُ مردماں آپ برگءَ لگّیت گڑا بازید یک ءُ دو مردم چہ آپءَ کشّیت ءُ پدا آدگرانی کشّگءَ آپءَ مان دَنت کہ گاڑی آئیءِ سرا لیٹ گیپت۔ اے وڑیں قربانی دیگ گْران اِنت۔ اے وڑیں ساہتاں بازیں تکڑائیں مردم ہم بزدل جوڑ بنت یا گیش ء وت نہ بنت۔
ہمے آپءَ کپتگیں مردمانی تہا یک واجکارے وتا وَڑے نہ وَڑے کشّیت بلے آئیءِ چیزے کریٹ اَمباں ہار بارت۔ گڑا گشیت کہ ہرکس منی اَمباں کشّیت آئیءَ من سَد کلدار دیاں!… واہ ڑے واہ! یک نیمگے مہلوکءَ ہار برگءَ اِنت ءُ دومی نیمگءَ واجہءَ اَمبانی غم اِنت!
ہمے وہدءَ دگہ واجکارے گوں وتی پیک اپءَ ہم ساڑی بیت۔ وہدے آپءَ کپتگیں پیرزالءِ جٗون دَرکئیت گڑا مردم آئرا گشنت کہ اے لاش مچّاتءَ برگ لوٹیت۔ اے لائکیں واجکار چَمّاں ایر ریچیت ءُ گشیت کہ’’اول سرا منا دو ہزار کلداربدے اِت نی من لاشءَ براں!‘‘ اے واجکار ہم دَرامدے نہ اِنت ءُ میرانی گْوم داںمَچّات ہم دِیر نہ اِنت۔ بسءِ سرا بروئے باڑو بیست کلدار اِنت۔اگرچہ بازید پْریشتگے نہ اَت بلے چُشیں چَم جَہلاں چہ ہزار درجہ شرتراَت۔
بازید ءِ پُشپدانی تہا جنوزامے ءُ دو جنکّو اَنت۔ 1996ءِ مزنیں اَئیدءَ وہدے من چہ شالءَ بل نگورءَ شتاں گڑا بازیدءَ چہ گوادرءَ نوک لَڈّتگ اَت ءُ بل نگورءَ اتکگ اَت۔ لوگ ءِے مئے لوگاں نزیک اتنت پمیشا من ہر روچ آیانی چارگءَ شتاں۔
یک مَگربے شتاں داں بازید اودا نہ اَت البت آئیءِ زال ءُ دوئیں گْونڈولوگءَ اتنت۔جنکواں یکیءَ گِل گون اَت ءُ آرتءِ وڑا چانَگ کنگءَ اَت۔من گشت:
’’جنک! چے کنگءَ ئے؟‘‘
جنکوءَ لَجّ بوت۔ ماتءَ کندانءَ درّائینت: ’’ نگن پَچگءَ اِنت!‘‘
من جنکوءِ نزیکءَ نشتاں ءُ گشت:’’ منا نہ دئیے گوں؟‘‘
آئیءِ سرپہ اِنّانءَ سُرینت۔ من گشت: ’’پرچا…؟ من تئی ناکواں… منا نہ دئیے گوں؟‘‘
گشت ءِے: ’’اے ابائیگ اَنت!‘‘
من ٹہک دیانءَ گشت: تو ءُ مات شَرّ گور کن اِت منی سنگتءَ… گلّہ ءُ گوشتاں وت ور اِت ءُ آئیءَ حاک وارین اِت!‘‘
ءُ نی کہ بازید مُرتگ بگندئے آئیءِ جنکو انگت ہم مَگربانی وہدءَ پہ مُرادے حاک ءُ گِل ءِ نگن پچیت ءُ نندیت ءُ چاریت کہ کدی پِت کئیت۔